Stok reçetesi ne işe yarar?
Reçete olmadan üretim yapan bir işletmede hammadde çıkışı genellikle ay sonunda toplu bir düzeltme fişiyle kaydedilir. Bu yöntem gün içindeki gerçek stoğu göstermez ve hangi ürünün ne kadara mal olduğunu tahmine bırakır. Reçete ise her mamul için "bu üründen bir birim çıktığında depodan şunlar eksilir" kuralını programa öğretir.
Gaziantep'te gıda, tekstil, halı, ambalaj ve kimya gibi birbirinden farklı üretim kollarında bu kural aynı biçimde işler. Baklava atölyesinde un, yağ ve fıstık; ambalaj üreticisinde granül, boya ve koli; konfeksiyonda kumaş, iplik ve aksesuar reçete satırlarına dönüşür.
Dört temel kullanım amacı
- Planlama: Bir siparişi karşılamak için hangi malzemeden ne kadar gerektiğini sipariş anında görürsünüz.
- Maliyet kontrolü: Mamul maliyeti, reçetedeki malzemelerin güncel alış fiyatlarından izlenebilir.
- Stok doğruluğu: Hammadde tüketimi üretimle aynı anda kaydedildiği için eksik veya fazla stok erken fark edilir.
- Standart üretim: Aynı ürün her seferinde aynı tarifle üretildiğinden kalite ve fire karşılaştırılabilir hâle gelir.
Örnek bir reçete nasıl görünür?
Aşağıdaki tablo temsili miktarlarla hazırlanmış bir örnektir; kendi ürünlerinizde ölçüleri üretim sorumlunuzla belirleyin.
| Mamul | Bileşen | Tür | Birim başına miktar |
|---|---|---|---|
| Karton koli (1 adet) | Oluklu mukavva levha | Hammadde | 1,2 m² |
| Karton koli (1 adet) | Su bazlı mürekkep | Hammadde | 15 g |
| Karton koli (1 adet) | Tutkal | Hammadde | 8 g |
| Karton koli (1 adet) | Kesilmiş ve baskılı plaka | Yarı mamul | 1 adet |
Yarı mamul kullanan işletmelerde reçete iç içe kurulabilir: önce yarı mamulün, sonra onu kullanan mamulün reçetesi tanımlanır. Böylece kesim veya baskı gibi ara aşamaların maliyeti de ayrı izlenir.
Unideva Elite'te reçete kurulumu
Devatek, Unideva Elite S, M, L ve Elite-Prime kullanıcıları için reçete kurulumunu iki ana adımda anlatır. Aşağıda bu akışı kendi deneyimimizden notlarla özetliyoruz.
- Firma Tanımları altındaki evrak ön ayarlarında, üretim takibi yapılacak evrak türlerini seçin. Satış faturası ve satış irsaliyesini seçerseniz program satış anında sarf ve üretimden giriş fişlerini kendisi hazırlar; yalnızca üretim fişlerini seçerseniz üretilen mamul doğrudan depoda görünür.
- Stoklar bölümünde ilgili mamul kartını düzenlemeye açın, stok reçetesi sekmesine geçin ve mamulü oluşturan hammadde ile yarı mamulleri miktarlarıyla ekleyin.
- Deneme amaçlı küçük bir üretim veya satış kaydı girin ve oluşan fişleri depo miktarlarıyla karşılaştırın.
- Sonuç doğruysa aynı yöntemi diğer mamullere uygulayın; en çok satan ürünlerden başlamak kontrolü kolaylaştırır.
Hangi fiş ne zaman oluşur?
| Fiş türü | Ne kaydeder? | Ne zaman kullanılır? |
|---|---|---|
| Stok sarf fişi | Üretimde tüketilen hammaddeyi stoktan düşer | Her üretim kaydında |
| Üretime sevk fişi | Malzemenin depodan üretim alanına çıkışını kaydeder | Depo ve üretim alanı ayrıysa |
| Üretimden giriş fişi | Biten mamulü depoya alır | Üretim tamamlandığında |
Bu fişler otomatik veya elle oluşturulabilir. Sipariş usulü çalışan atölyeler için siparişe özel üretim kaydı, seri üretim yapan tesisler için satışa bağlı otomatik fiş tercih edilebilir. Hangisinin size uyduğunu demo sırasında gerçek bir siparişinizle denemenizi öneririz.
Reçetenin muhasebe ve e-belge tarafına etkisi
Reçete, üretim kaydını irsaliye ve fatura süreçlerine bağlar. Sevkiyatta e-İrsaliye, satışta e-Fatura veya e-Arşiv kullanan bir işletmede aynı stok kartı hem üretimde hem belgede kullanıldığı için çift kayıt ihtiyacı azalır. Ay sonu mutabakatı, eksik fiş arama yerine fark analizi yapmaya dönüşür.
Reçete sonuçlarını nasıl okumalısınız?
Reçete kurulduktan sonra asıl değer, teorik tüketim ile gerçek tüketimi karşılaştırmaktan gelir. Ay sonunda depo sayımı yapıldığında reçeteye göre düşmesi gereken miktar ile sayımda eksik çıkan miktar arasındaki fark, fireyi, ölçü hatasını veya kayıt dışı kalan bir çıkışı gösterir. Fark her ay aynı malzemede tekrarlanıyorsa reçete miktarı gözden geçirilmelidir.
Maliyet tarafında da benzer bir okuma yapılır. Hammadde alış fiyatı değiştiğinde mamulün birim maliyeti de değişir; satış fiyatlarını bu değişime göre güncellemek, özellikle fiyatı sık oynayan fıstık, un veya plastik granül gibi girdilerle çalışan Gaziantep üreticileri için kârlılığı korumanın en pratik yoludur. Bu analizleri yapmak için reçetenin düzenli güncellenmesi şarttır.
Sık yapılan hatalar
- Fireyi reçeteye eklememek; gerçek tüketim her zaman reçeteden yüksek görünür.
- Birimleri karıştırmak; kilogram alınan malzemeyi gram olarak tüketmek stok miktarını bozar.
- Reçeteyi bir kez tanımlayıp ürün değişikliğinde güncellememek.
- Deneme kaydı yapmadan tüm ürünlere aynı anda reçete girmek.
HKN Bilişim ile reçete geçişi
Gaziantep Devatek yetkili bayisi olarak HKN Bilişim, Unideva Elite kurulumunda stok kartlarınızı, birimlerinizi ve en çok üretilen ürünlerin reçetelerini sizinle birlikte tanımlar. Organize sanayi bölgesindeki tesisinizde veya uzaktan yapılan ilk kurulumdan sonra, ilk ayın stok sayımıyla reçete sonuçlarını karşılaştırmanızı öneririz. Teklif ve demo iletişim formu veya WhatsApp üzerinden planlanır; sitede ödeme alınmaz.